Yalelo

Yalelo limited is het bedrijf waar ik stage loop. Yalelo betekent iets als nu of vandaag, omdat de vis heel vers zou moeten zijn. Ze kweken er Neil Tilapia. Het hele proces bestaat uit een aantal fases. Voer productie, de hatchery, grow out, processing, en verkoop.

Het voer wordt geproduceerd in een fabriek vlakbij door een Deens bedrijf, Aller aqua. Maar het wordt helemaal gefinancierd door een overkoepelende organisatie die ook de baas is van Yalelo. Het is de enige plek die ik nog niet gezien heb. Het voer wordt gemaakt van lokaal geproduceerde (niet genetisch gemodificeerde) soya en allerlei andere plantaardige producten. Elke grootte van vis heeft zijn eigen soort voer dat helemaal geoptimaliseerd is voor groei.

De jonge vis wordt gekweekt op de hatchery. Ze hebben een speciale “broodstock” van volwassen vissen die ze in vier vijvers houden. Deze vissen hebben de juiste genen en produceren sterke baby’s. Tilapia vrouwtjes beschermen de jongen in hun mond voor de eerste paar dagen van hun leven. Dat is belangrijk voor het opgroeien van de jongen maar het is ook een heel proces om de jongen van de ouders te scheiden. Vervolgens wordt de kleine vis in vele andere vijvers grootgebracht tot ze een paar centimeter groot zijn, deze visjes worden “fingerlings” genoemd.

Het stikt op de hatchery van de vogels. Prachtige beesten zitten er tussen. Allemaal vis en visvoer aan het jatten uit de vijvers.

Als ze groot genoeg zijn gaan de fingerlings naar de kooien op het meer. De “grow-out” fase. Hier wordt de vis gekweekt tot ze groot genoeg zijn voor de oogst. In Zambia houden mensen niet van te grote vis dus ze zijn allemaal “plate” size, zodat ze precies op je bord passen. “Boer Mark” van boer zoekt vrouw was de manager op het meer die zorgde voor het grootbrengen van de vis in de kooien. Inmiddels zit hij in Nederland met vaderschapsverlof en wordt hij vervangen door Eric, een hele nuchtere Nederlandse kerel die ook in Wageningen gestudeerd heeft.

Als de vis groot genoeg is worden ze direct op ijs gedaan en naar de processing plant gebracht. Daar wordt de vis met de hand gesorteerd in kratten op grootte van small, medium, large en extra large. En er wordt dan nieuw schoon ijs op gedaan. Waarna het vervoerd wordt in gekoelde wagens naar het hoofdkantoor in Lusaka.

Een deel wordt direct vervoerd in kleinere wagens naar de Yalelo shops. En een deel wordt in de koelruimte opgeslagen voor als de winkels leeg zijn.

70% van de vis wordt verkocht in hun eigen winkels. Ze hebben zestien winkels in Lusaka en nog een aantal in de copper belt (gebied in Zambia waar heel veel koper gewonnen wordt, voornamelijk door China). De winkels zijn alleen sochtends voor twaalf uur open omdat de meeste vis gekocht wordt door handelaren, voornamelijk vrouwen, die op lokale kleine markten de vis doorverkopen.

De andere 30% gaat naar dingen als restaurants en degelijk.